Udział w projekcie „Spektrum Relacji” obejmuje kilka kolejnych etapów: kwalifikację, badanie przed rozpoczęciem programu, 34 spotkania Treningu Umiejętności Społecznych (TUS), a następnie badanie końcowe. W części badawczej uczestniczy również osoba bliska wskazana przez uczestnika.
Dlaczego procedura została zaplanowana właśnie w taki sposób i czemu służy każdy z jej elementów?
Etap 1. Zgłoszenie do projektu
Pierwszym krokiem jest wypełnienie formularza zgłoszeniowego. Pozwala on przekazać zespołowi podstawowe informacje potrzebne do rozpoczęcia rekrutacji.
Wysłanie formularza nie oznacza jeszcze zakwalifikowania do projektu ani do grupy TUS. Po otrzymaniu zgłoszenia zespół kontaktuje się z kandydatem i przekazuje informacje dotyczące kolejnego etapu.
Etap 2. Kwalifikacja
Spotkanie kwalifikacyjne służy sprawdzeniu kryteriów udziału oraz omówieniu zasad projektu i programu TUS. Jest także okazją do zadania pytań i upewnienia się, że osoba zgłaszająca rozumie, z czym wiąże się uczestnictwo.
Projekt jest skierowany do pełnoletnich osób z diagnozą spektrum autyzmu. Warunkiem udziału jest również możliwość wskazania osoby bliskiej, która zgodzi się uczestniczyć w części badawczej.
Kwalifikacja pomaga zespołowi sprawdzić, czy udział w projekcie i grupowej formie zajęć jest odpowiedni dla danej osoby. Przesłanie zgłoszenia nie gwarantuje przyjęcia do projektu.
Etap 3. Badanie przed rozpoczęciem TUS
Przed pierwszym spotkaniem TUS przeprowadzany jest pomiar początkowy. Jego zadaniem jest zebranie informacji o funkcjonowaniu społecznym uczestnika przed rozpoczęciem programu.
Ten etap stanowi punkt odniesienia dla badania końcowego. Bez pomiaru początkowego nie byłoby możliwe porównanie informacji zebranych w dwóch różnych momentach.
Badanie nie jest egzaminem. Nie służy wystawianiu ocen ani sprawdzaniu, czy uczestnik udziela „prawidłowych” odpowiedzi. Zebrane informacje są elementem pilotażowej procedury badawczej.
Dlaczego w badaniu uczestniczy osoba bliska?
Uczestnik wskazuje osobę, która dobrze zna jego funkcjonowanie na przestrzeni życia. Może to być partner lub partnerka, członek rodziny albo przyjaciel czy przyjaciółka.
Osoba bliska przekazuje informacje ze swojej perspektywy, odpowiadając podczas spotkania z psychologiem na pytania zawarte w kwestionariuszu dotyczącym funkcjonowania społecznego uczestnika. Jej odpowiedzi nie zastępują perspektywy samego uczestnika i nie są od niej „ważniejsze”. Stanowią dodatkowe źródło danych, które pozwala szerzej przyjrzeć się badanemu obszarowi.
Osoba bliska bierze udział w dwóch spotkaniach badawczych:
- przed rozpoczęciem TUS — około dwóch godzin;
- po zakończeniu TUS — około dwóch godzin.
W obu pomiarach powinna uczestniczyć ta sama osoba. Dzięki temu informacje z początku i końca projektu pochodzą z tej samej perspektywy i mogą być porównywane w bardziej uporządkowany sposób.
Osoba bliska otrzymuje odrębną informację o badaniu i samodzielnie wyraża świadomą zgodę na udział. Jej uczestnictwo w części badawczej jest bezpłatne.
Etap 4. Udział w programie TUS
Po zakończeniu badania początkowego uczestnik rozpoczyna autorski program Treningu Umiejętności Społecznych.
Program obejmuje 34 cotygodniowe spotkania grupowe, z których każde trwa 90 minut. Zajęcia odbywają się stacjonarnie w Centrum Psychoterapii i Szkoleń CONSILIA we Wrocławiu.
Badanie i program TUS pełnią w projekcie różne funkcje. TUS jest formą pracy grupowej, natomiast pomiary prowadzone przed programem i po jego zakończeniu służą realizacji założeń badawczych.
Etap 5. Badanie po zakończeniu TUS
Po zakończeniu 34 spotkań przeprowadzany jest pomiar końcowy. Ponownie uczestniczą w nim uczestnik projektu oraz ta sama wskazana wcześniej osoba bliska.
Zastosowanie pomiaru przed programem i po jego zakończeniu pozwala sprawdzić, czy zaplanowana procedura może być wykorzystana w przyszłych badaniach, oraz wstępnie przyjrzeć się zmianom w funkcjonowaniu społecznym uczestników.
Porównanie wyników nie służy jednak potwierdzeniu skuteczności TUS. Projekt ma charakter pilotażowy i eksploracyjny, nie jest badaniem klinicznym. Uzyskane dane nie będą więc stanowiły dowodu, że ewentualne zmiany zostały spowodowane udziałem w programie.
Etap 6. Analiza zebranych danych
Po zakończeniu pomiarów zespół analizuje zebrane informacje. Głównym celem jest ocena wykonalności procedury badawczej oraz przydatności zastosowanych metod i narzędzi.
Analiza ma pomóc odpowiedzieć między innymi na pytania:
- czy poszczególne etapy badania można przeprowadzić zgodnie z planem;
- czy zastosowane metody pozwalają zebrać potrzebne informacje;
- jakie elementy procedury warto udoskonalić;
- jak zaplanować przyszłe badania prowadzone na większą skalę.
Zebrane dane pozwolą również na eksploracyjne przyjrzenie się zmianom w funkcjonowaniu społecznym uczestników.
Dobrowolność udziału i ochrona danych
Udział w badaniu naukowym jest dobrowolny. Przed jego rozpoczęciem zarówno uczestnik, jak i osoba bliska otrzymują informacje o projekcie oraz wyrażają własną, świadomą zgodę.
Dane są przetwarzane zgodnie z zasadami obowiązującymi w projekcie i przepisami dotyczącymi ochrony danych. Raporty, publikacje oraz prezentacje wyników nie będą zawierały informacji pozwalających na identyfikację poszczególnych uczestników.
Co warto sprawdzić przed zgłoszeniem?
Projekt wymaga zaangażowania nie tylko w regularne spotkania TUS, lecz także w badanie początkowe i końcowe. Przed wysłaniem formularza warto upewnić się, że możliwy będzie regularny udział w zajęciach oraz wskazanie osoby bliskiej gotowej uczestniczyć w obu pomiarach.
Pełne informacje o warunkach udziału, terminach grup, kosztach i rekrutacji znajdują się na stronie projektu.
