Funkcjonowanie społeczne jest ważnym, ale złożonym obszarem codziennego życia. Obejmuje między innymi komunikowanie własnych potrzeb, rozumienie sytuacji społecznych, budowanie relacji, rozpoznawanie emocji oraz podejmowanie decyzji zgodnych ze sobą.
W projekcie „Spektrum Relacji” przyglądamy się funkcjonowaniu społecznemu dorosłych osób z diagnozą spektrum autyzmu przed rozpoczęciem programu Treningu Umiejętności Społecznych (TUS) oraz po jego zakończeniu. Wyjaśniamy, dlaczego wybraliśmy właśnie ten obszar i jak należy rozumieć wyniki pilotażowego badania.
Projekt „Spektrum Relacji”
„Spektrum Relacji” łączy pilotażową procedurę badawczą z autorskim programem Treningu Umiejętności Społecznych dla dorosłych osób z diagnozą spektrum autyzmu.
Czym jest funkcjonowanie społeczne?
Funkcjonowanie społeczne nie jest jedną, łatwą do zmierzenia umiejętnością. Dotyczy różnych sposobów uczestniczenia w relacjach i sytuacjach społecznych — w rodzinie, wśród znajomych, w pracy, podczas nauki oraz w przestrzeni publicznej.
Może obejmować między innymi:
- rozpoczynanie i podtrzymywanie rozmowy;
- wyrażanie potrzeb, granic i własnego zdania;
- rozpoznawanie oraz komunikowanie emocji;
- rozumienie zasad obowiązujących w różnych sytuacjach;
- budowanie i utrzymywanie relacji;
- radzenie sobie z nieporozumieniami;
- podejmowanie decyzji i decydowanie o sobie.
Sposób funkcjonowania społecznego może różnić się zależnie od osoby, sytuacji i otoczenia. Dlatego nie sprowadzamy go do prostego podziału na zachowania „prawidłowe” i „nieprawidłowe”.
Dlaczego badamy ten obszar?
Program TUS realizowany w projekcie obejmuje zagadnienia związane między innymi z komunikacją, emocjami, funkcjonowaniem społecznym, samoświadomością oraz decydowaniem o sobie.
Badania przeprowadzone przed rozpoczęciem i po zakończeniu treningu TUS pozwolą zebrać informacje o badanych obszarach funkcjonowania uczestników. Dzięki temu będzie można ocenić, czy przyjęty sposób prowadzenia badania i wykorzystane metody były odpowiednie. Zebrane wyniki mogą też pokazać, które zagadnienia warto w przyszłości zbadać dokładniej.
Badania pomogą lepiej poznać wybrane obszary funkcjonowania osób biorących udział w treningu. Warto podkreślić, że nie chodzi o ocenianie uczestników ani o sprawdzanie, czy ich mechanizmy funkcjonowania odpowiadają określonemu wzorcowi, ale o sprawdzenie, w jaki sposób naukowcy mogą obserwować i badać te obszary.
Dlaczego badanie odbywa się przed TUS i po jego zakończeniu?
Pierwszy pomiar przeprowadzany jest przed rozpoczęciem programu. Pozwala zebrać informacje o funkcjonowaniu społecznym uczestnika na początku projektu.
Drugi pomiar odbywa się po zakończeniu 34 spotkań TUS. Powtórzenie badania umożliwia porównanie informacji z dwóch różnych momentów i wstępne przyjrzenie się zaobserwowanym zmianom.
Taki układ pozwala również sprawdzić, czy sposób organizacji pomiarów i zastosowane narzędzia mogą być przydatne w badaniach prowadzonych w przyszłości na większą skalę.
Dlaczego zbieramy informacje również od osoby bliskiej?
Każdy uczestnik wskazuje osobę, która dobrze zna jego funkcjonowanie na przestrzeni życia. Może to być partner lub partnerka, członek rodziny albo przyjaciel czy przyjaciółka.
Osoba bliska bierze udział w badaniu przed rozpoczęciem programu i po jego zakończeniu. Jej odpowiedzi są dodatkowym źródłem informacji o funkcjonowaniu społecznym uczestnika w codziennych sytuacjach.
Perspektywa osoby bliskiej nie zastępuje perspektywy uczestnika i nie jest od niej ważniejsza. Zestawienie różnych źródeł informacji może jednak pomóc szerzej przyjrzeć się badanemu obszarowi oraz ocenić przydatność przyjętej procedury.
Osoba bliska otrzymuje odrębną informację o badaniu i samodzielnie wyraża świadomą zgodę na udział.
Co oznacza eksploracyjna ocena zmian?
Określenie „eksploracyjna” oznacza, że analizujemy dane w sposób wstępny. Badając niewielką grupę uczestników, możemy obserwować zmiany w funkcjonowaniu badanych oraz wyznaczać kierunek dalszych badań.
Ze względu na małą liczbę badanych (12 uczestników) oraz charakter badania jego wyniki nie mogą być traktowane jako reprezentatywne dla wszystkich dorosłych osób w spektrum autyzmu. Realizowany projekt może być wstępem do badań na większej grupie badawczej, dającej możliwość uogólnienia wyników na populację dorosłych osób w spektrum.
Jak zostaną wykorzystane zebrane informacje?
Zebrane dane i doświadczenia mają pomóc zespołowi:
- ocenić wykonalność procedury badawczej;
- sprawdzić przydatność zastosowanych metod i narzędzi;
- rozpoznać ograniczenia pilotażu;
- sformułować pytania do dalszych analiz;
- lepiej przygotować metodologię przyszłych badań.
Raporty, prezentacje i publikacje dotyczące wyników nie będą zawierały informacji pozwalających na identyfikację poszczególnych uczestników.
Gdzie można znaleźć informacje o projekcie?
„Spektrum Relacji” łączy pilotażową procedurę badawczą z autorskim programem TUS dla dorosłych osób z diagnozą spektrum autyzmu. Projekt realizują Uniwersytet DSW Ideis oraz Centrum Psychoterapii i Szkoleń CONSILIA we Wrocławiu.
Na stronie projektu znajdują się informacje o warunkach udziału, przebiegu kwalifikacji, terminach grup, kosztach oraz formularzu zgłoszeniowym.
Poznaj projekt „Spektrum Relacji”
Na stronie projektu znajdują się informacje o warunkach udziału, przebiegu kwalifikacji, terminach grup, kosztach oraz formularzu zgłoszeniowym.
Powiązane artykuły
Przeczytaj również o procedurze badawczej projektu, założeniach pilotażu oraz funkcjonowaniu dorosłych osób w spektrum autyzmu.
Jak wygląda procedura badawcza w projekcie „Spektrum Relacji”?
Krok po kroku: zgłoszenie, kwalifikacja, badanie początkowe, 34 spotkania TUS, badanie końcowe i analiza zebranych danych.
Dlaczego „Spektrum Relacji” jest badaniem pilotażowym?
Czym jest pilotaż, czemu służy i dlaczego jego wyników nie należy traktować jako potwierdzenia skuteczności TUS.
Trening Umiejętności Społecznych (TUS) – czym jest i na czym polega?
Więcej o założeniach Treningu Umiejętności Społecznych, jego przebiegu oraz obszarach rozwijanych podczas zajęć.
