Test EXAT to nowoczesny komputerowy test wykonaniowy wspierający diagnozę ADHD u dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 19 lat. Badanie pomaga ocenić uwagę, pamięć operacyjną oraz kontrolę impulsów i stanowi uzupełnienie wywiadu diagnostycznego, obserwacji oraz kwestionariuszy Conners-3 do diagnozy ADHD u dzieci i młodzieży . EXAT wykorzystywany jest jako element kompleksowej diagnozy ADHD u dzieci i nastolatków.

Jak wygląda diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży?

Rzetelna diagnoza ADHD jest procesem wieloetapowym i wymaga spojrzenia na funkcjonowanie dziecka lub nastolatka z różnych perspektyw. Celem diagnozy nie jest wyłącznie potwierdzenie lub wykluczenie ADHD, ale przede wszystkim zrozumienie trudności dziecka i dobranie odpowiedniego wsparcia.

Kompleksowa diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży obejmuje między innymi:

szczegółowy wywiad rozwojowy z rodzicami,
analizę trudności występujących w domu i szkole,
obserwację funkcjonowania dziecka,
kwestionariusze diagnostyczne Conners-3 wypełniane przez rodziców, nauczycieli oraz samo dziecko lub nastolatka,
testy wykonaniowe ADHD oceniające funkcje wykonawcze i kontrolę poznawczą.

Jednym z nowoych narzędzi wykorzystywanych w procesie diagnozy ADHD jest test EXAT.

Czym jest test EXAT?

EXAT (Executive Functions and Attention Test) to komputerowy test wykonaniowy wspierający diagnozę ADHD u dzieci i młodzieży. Nazwa testu pochodzi od połączenia dwóch angielskich terminów:

Executive Functions – funkcje wykonawcze,
Attention – uwaga.

Test EXAT został opracowany w celu oceny funkcjonowania poznawczego w obszarach najczęściej związanych z ADHD, takich jak:

kontrola uwagi,
pamięć operacyjna,
hamowanie reakcji,
impulsywność,
podatność na rozpraszacze.

EXAT należy do grupy komputerowych testów ADHD wykorzystywanych jako uzupełnienie procesu diagnostycznego.

Co ocenia test EXAT?

Test EXAT pozwala na bardziej zobiektywizowaną ocenę funkcji wykonawczych i kontroli poznawczej u dziecka lub nastolatka.

W trakcie badania analizowane są między innymi:

czas reakcji,
zmienność koncentracji,
liczba błędów,
impulsywność reakcji,
podatność na bodźce rozpraszające,
zdolność utrzymania uwagi,
skuteczność hamowania reakcji.

Wyniki testu pomagają ocenić nasilenie trudności związanych z dwoma głównymi grupami objawów ADHD opisanymi w klasyfikacji DSM-5:

zaburzeniami koncentracji uwagi,
nadaktywnością i impulsywnością.

Jak wygląda badanie EXAT?

Badanie EXAT odbywa się przy komputerze i trwa około 40 minut. Dziecko lub nastolatek wykonuje zestaw wystandaryzowanych zadań poznawczych zaprojektowanych w celu oceny funkcji wykonawczych.

Podczas testu oceniane są między innymi:

koncentracja uwagi,
pamięć operacyjna,
kontrola impulsów,
szybkość i adekwatność reakcji,
podatność na rozpraszacze.

Zadania wykonywane podczas badania pozwalają ocenić sposób funkcjonowania dziecka w sytuacjach wymagających samoregulacji i kontroli poznawczej.

ADHD to coś więcej niż trudności z koncentracją

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wpływa nie tylko na koncentrację uwagi, ale również na funkcjonowanie mechanizmów odpowiedzialnych za samoregulację i kontrolę działania.

Objawy ADHD u dzieci i młodzieży mogą obejmować między innymi:

trudność z planowaniem działań,
zapominanie o codziennych obowiązkach,
impulsywne reakcje,
„odpływanie” podczas rozmowy,
trudności z organizacją,
problemy z dokańczaniem zadań,
podatność na rozpraszacze,
trudność z utrzymaniem celu działania.

Dziecko lub nastolatek z ADHD często wie, co powinien zrobić i rozumie zasady, jednak trudność pojawia się na etapie rozpoczęcia działania, utrzymania koncentracji oraz kontynuowania aktywności mimo rozpraszaczy.

Funkcje wykonawcze i kontrola poznawcza w ADHD

Współczesne modele ADHD podkreślają znaczenie funkcji wykonawczych oraz kontroli poznawczej w codziennym funkcjonowaniu dziecka.

Trudności w zakresie funkcji wykonawczych mogą obejmować:

działanie pod wpływem impulsu,
trudność z zatrzymaniem reakcji,
osłabioną pamięć operacyjną,
problemy z organizacją działań,
trudności z utrzymaniem koncentracji,
„gubienie” celu wykonywanego zadania,
problemy z samoregulacją.

Podobne trudności mogą występować również w przebiegu innych problemów psychicznych, takich jak zaburzenia lękowe, depresja czy przewlekły stres. Dlatego diagnoza ADHD powinna być zawsze prowadzona kompleksowo i z dużą uważnością.

Dlaczego sama obserwacja i kwestionariusze nie zawsze wystarczają?

Kwestionariusze diagnostyczne ADHD oraz obserwacja zachowania dziecka są bardzo ważnymi źródłami informacji, jednak opierają się częściowo na subiektywnej ocenie.

Dlatego nowoczesna diagnoza ADHD coraz częściej uwzględnia również testy wykonaniowe ADHD, które umożliwiają bardziej obiektywny pomiar funkcjonowania poznawczego.

Test EXAT dostarcza dodatkowych danych dotyczących:

uwagi,
kontroli impulsów,
pamięci operacyjnej,
funkcji wykonawczych,
samoregulacji.

Pozwala to spojrzeć na trudności dziecka z szerszej perspektywy diagnostycznej.

EXAT a MOXO – czym różnią się testy?

Zarówno EXAT, jak i MOXO należą do komputerowych testów wykonaniowych wykorzystywanych jako wsparcie diagnozy ADHD u dzieci i młodzieży.

Oba narzędzia oceniają funkcjonowanie uwagi i kontroli poznawczej, jednak różnią się:

konstrukcją zadań,
sposobem analizy wyników,
metodologią badania funkcji wykonawczych.

Dobór odpowiedniego narzędzia zależy od decyzji specjalisty oraz całościowego procesu diagnostycznego.

Czy test EXAT może samodzielnie zdiagnozować ADHD?

Nie. Test EXAT nie stanowi samodzielnej diagnozy ADHD.

Jest to narzędzie wspierające proces diagnostyczny, którego wyniki powinny być interpretowane przez specjalistę w szerszym kontekście funkcjonowania dziecka lub nastolatka.

Kompleksowa diagnoza ADHD powinna obejmować:

wywiad kliniczny,
obserwację,
kwestionariusze diagnostyczne,
analizę funkcjonowania w domu i szkole,
testy wykonaniowe,
ocenę funkcji poznawczych.

EXAT jako element kompleksowej diagnozy ADHD

Test EXAT stanowi uzupełnienie nowoczesnej diagnozy ADHD dzieci i młodzieży. Dostarcza bardziej zobiektywizowanych danych dotyczących funkcjonowania poznawczego podczas wykonywania zadań wymagających uwagi, samoregulacji i kontroli impulsów.

Nowoczesna diagnoza ADHD opiera się na łączeniu różnych źródeł informacji – wywiadu, obserwacji, kwestionariuszy oraz obiektywnych pomiarów funkcji poznawczych.

Celem procesu diagnostycznego jest lepsze zrozumienie sposobu funkcjonowania dziecka lub nastolatka oraz dobranie adekwatnego wsparcia.

FAQ – najczęstsze pytania o test EXAT

Czy test EXAT diagnozuje ADHD?

Nie. Test EXAT jest narzędziem wspierającym diagnozę ADHD i powinien być interpretowany przez specjalistę razem z wywiadem, obserwacją oraz kwestionariuszami diagnostycznymi.

Ile trwa test EXAT?

Badanie trwa około 40 minut i odbywa się przy komputerze.

Dla kogo przeznaczony jest test EXAT?

Test EXAT przeznaczony jest dla dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 19 lat.

Co bada test EXAT?

Test EXAT ocenia między innymi uwagę, pamięć operacyjną, kontrolę impulsów, impulsywność oraz podatność na rozpraszacze.

Czy EXAT jest lepszy niż MOXO?

Oba testy są narzędziami wspierającymi diagnozę ADHD. Różnią się konstrukcją i sposobem analizy funkcji poznawczych.

Czy test EXAT zastępuje wizytę u specjalisty?

Nie. Wyniki testu powinny być interpretowane przez psychologa lub specjalistę zajmującego się diagnozą ADHD.

Czy test EXAT jest wiarygodny?

Test EXAT opiera się na wystandaryzowanych zadaniach poznawczych i służy do oceny funkcji wykonawczych oraz kontroli poznawczej związanej z ADHD.

W naszym Centrum realizujemy:

Wsparciem diagnozy ADHD i ADD jest badanie MOXO i/lub badanie EXAT, które można w naszym Centrum wykonać.

Zachęcamy do przeczytania artykułów o ADHD:

autor artykułu: mgr Olga Simm – psycholog, psychoterapeuta w trakcie szkolenia, certyfikowany diagnosta ADHD

literatura:

Kołakowski, T. Wolańczyk i in. (2023) ADHD. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Przewodnik dla rodziców i wychowawców.
Keith Conners. Conners-3. Zestaw Kwestionariuszy do diagnozy ADHD i zaburzeń współwystępujacych. Podręcznik. Adaptacja polska.
R. Wujcik, EXAT Komputerowy Test do Diagnozy ADHD. Podręcznik Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, 2026

Test EXAT w diagnozie ADHD dzieci i młodzieży – na czym polega i co ocenia?